Destekten yoksun kalma tazminatı, haksız fiil veya hukuka aykırı bir eylem sonucu meydana gelen ölüm durumlarında, ölen kişinin yakınlarının uğradığı zararların karşılanması amacıyla hukuk düzeni tarafından uygun görülen tazminattır.
Bir kişinin ölümü yalnızca bireysel bir kayıp değildir. Ölen kişinin ailesi, yakınları ve destek sağladığı kişiler açısından ekonomik ve sosyal sonuçları vardır. Hukuk sistemi de bu gerçeği kabul ederek ölen kişinin sağladığı destekten yoksun kalan kişilerin zararlarının giderilmesini savunur. Destekten yoksun kalma kavramı, ölen kişinin hayattayken yakınlarına sağladığıekonomik katkıdan mahrum kalınmasını ifade etmektedir. Bu destek yalnızca parasal yardım olarak düşünülmemelidir. Ev işleri yapmak, çocuklara bakmak, aile içi sorumlulukları üstlenmek gibi destekler de hukuken tazminat kapsamında değerlendirilmektedir.
Örnek vermek gerekirse bir trafik kazasında hayatını kaybeden kişinin ailesi, eşi veya çocukları, onun sağladığı ekonomik katkıdan mahrum kalabilir. Kişinin yokluğu yaşam içinde kolaylaştırdığı alanlarda eksikliğin hissedilmesine sebep olacaktır. Bu durumda trafik kazası destekten yoksun kalma tazminatı talep edilmesi mümkündür.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nedir?
Hukuka aykırı bir şekilde ölen kişinin yokluğundan oluşacak zararların karşılanması amacıyla ödenen tazminata, destekten yoksun kalma tazminatı denir. Ev işlerini yürüten, çocukların bakımını üstlenen veya aile bireylerine düzenli yardım eden kişi destek olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle çalışmayan bir ev kadını bile olsa ölümü halinde eşinin ve çocuklarının destekten yoksun kalma tazminatı talep etmesi mümkündür. Benzer şekilde bir çocuğun ileride anne ve babasına destek olacağı varsayımıyla da tazminat talep edilebilir. Bu tür durumlar hukukta varsayımsal destek olarak değerlendirilir.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Davasını Kimler Açabilir?
Destekten yoksun kalma tazminatı davasını, ölen kişinin desteğinden yararlanan veya yararlanması muhtemel olan kişiler açabilir. Bu kişiler çoğu zaman aile bireyleridir. Davayı açmak için mirasçı olmak zorunluluğu yoktur. Genellikle dava açabilecek kişiler şunlardır:Ölen kişinin eşi, çocukları, anne ve babası, nişanlı veya evlilik hazırlığı içinde olan kişiler, Ölen kişinin fiilen baktığı veya destek olduğu kişiler şeklinde sıralayabiliriz. Örneğin bir kişinin anne ve babası, çocuklarının ölümü nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı anne-baba kapsamında dava açabilir. Ayrıca destekten yoksun kalma tazminatı miras hukukundan bağımsız bir haktır. Bu nedenle mirası reddeden kişiler de destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Yetkili Mahkeme
Destekten yoksun kalma tazminatı davalarında görevli ve yetkili mahkeme, olayın niteliğine göre değişiklik gösterebilir. Trafik kazalarından doğan davalarda genellikle Asliye Ticaret Mahkemesi veya Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olabilir. Haksız fiilden kaynaklanan durumlarda genellikle Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olur. Destekten yoksun kalma tazminatında yetkili mahkeme şu yerlerden biridir
- Davalının yerleşim yeri mahkemesi
- Haksız fiilin gerçekleştiği yer mahkemesi
- Zarara uğrayan kişinin yerleşim yeri mahkemesi
Örnek vermek gerekirse trafik kazası sonucu açılacak trafik kazası destekten yoksun kalma tazminatı davası, olay nerede gerçekleştiyse oradaki mahkemede açılabilir.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Davası Açma Süresi ve Zamanaşımı
Destekten yoksun kalma tazminatı davalarında zamanaşımı süresi Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre belirlenmektedir. Zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl, her hâlükârda olay tarihinden itibaren 10 yıl geçtiği taktirde zaman aşımı olacaktır. Ancak olay bir trafik kazası veya ceza hukuku kapsamında suç teşkil eden bir fiilden kaynaklanıyorsa, uzun zaman aşımı süreleri geçerli olabilir. Bu sebeple destekten yoksun kalma tazminatı şartları ve dava süresi her olayın niteliğine göre farlılık gösterebilir.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Yargıtay Kararları
Yargıtay kararları, destekten yoksun kalma tazminatı konusunda önemli kurallar ortaya koymuştur. Bu kurallara göre destekten yoksun kalma tazminatı şartları şöyledir
- Ölen kişinin ailesine desteği yalnızca para ile değil hizmet ile de sağlamış olması
- Ev kadınının aile içindeki katkısı da maddi destek olarak kabul edilir.
- Mirasçı olmak destekten yoksun kalma tazminatı için zorunlu değildir.
Ölen kişinin miras bırakmış olması destekten yoksun kalma tazminatı talebini ortadan kaldırmaz. Bu konuda önemli tartışmalardan biri de tam kusurlu sürücü destekten yoksun kalma tazminatı meselesidir. Yargıtay bazı kararlarında, kazada tam kusurlu olan sürücünün yakınlarının da belirli koşullar altında destekten yoksun kalma tazminatı talep edebileceğini kabul etmiştir.
Tazminat miktarı belirlenirken ise ölen kişinin yaşı, mesleği, gelir durumu ve yaşam süresi gibi detaylar incelenir. Bu nedenle her olayda destekten yoksun kalma tazminatı hesaplama işlemi bilirkişi raporları ile yapılmaktadır.