İş Kazası Tazminatı Hesaplama

İşçinin işverene bağımlı olarak emeğini ortaya koyduğu işyerlerinde, işin yürütümü sırasında meydana gelen ve işçiyi bedenen veya ruhen zarara uğratan olaylar iş kazası olarak adlandırılır. İş kazasından doğan hak kayıplarının giderilmesi amacıyla sakatlanan işçiye veya vefat halinde mirasçılarına ödenen meblağ ise iş kazası tazminatıdır.

İş kazaları ve buna bağlı tazminat süreçleri, ülkemizde 4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında, İş Hukuku ve Tazminat Hukuku mevzuatlarına göre yürütülmektedir.

2026 yılı yasal parametreleri, Yargıtay’ın güncel içtihatları ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) uygulamaları doğrultusunda iş kazası tazminatının nasıl hesaplandığını, haklarınızı ve hukuki süreci bir avukat yazar titizliğiyle bu rehberde derledik.

Bir Olayın İş Kazası Sayılabilmesinin Yasal Şartları

5510 sayılı Kanun’un 13. maddesi uyarınca, meydana gelen her kaza iş kazası hükmünde değildir. Bir olayın hukuken iş kazası olarak nitelendirilebilmesi için şu şartların varlığı aranır:

• İşyerinde Meydana Gelmesi: İşçinin işyerinde bulunduğu sırada (dinlenme saatinde veya yemekhanede olsa dahi) başına gelen tüm kazalar,

• İşin Yürütümü Nedeniyle: İşçinin işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle işyeri dışında bir yere gönderilmesi sırasında,

• Emziren Kadın İşçinin İzin Zamanı: Kadın işçinin çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda başına gelen kazalar,

• İşverenin Sağladığı Servis Araçlarında: İşçilerin, işverence sağlanan bir taşıtla (personel servisi) işin yapıldığı yere toplu olarak götürülüp getirilmeleri esnasında meydana gelen kazalar iş kazası sayılır.

Hukuki Sonuç: İş kazası meydana geldiğinde adli makamlarca derhal cezai soruşturma başlatılarak kusurlu sorumlular aleyhine Ceza Davası (Taksirle yaralama veya taksirle öldürme) açılır. Bunun yanı sıra işçi veya mirasçıları iş mahkemelerinde Maddi ve Manevi Tazminat Davası ikame edebilirler.

İş Kazası Sonrası Kazazedenin Tazminat Hakları

Bir işçi iş kazası geçirdiğinde mevzuat gereği hem Sosyal Güvenlik Kurumundan (kamu güvencesi) hem de kusuru oranında işverenden (özel hukuk tazminatı) hak talep edebilir. Talep edilebilecek temel haklar şunlardır:

1. Maddi Tazminat Kalemleri

• Geçici İş Göremezlik Ödeneği: İşçinin kazadan sonra raporlu (istirahatli) olduğu dönemde çalışamadığı günlerin yarattığı gelir kaybını telafi etmek için SGK tarafından ödenen günlük ödenektir.

• Sürekli İş Göremezlik Tazminatı (Maluliyet Tazminatı): Tedavi süreci tamamlanmasına rağmen işçinin vücudunda kalıcı bir sakatlık (%1 ve üzeri maluliyet) kalması halinde, ömrünün sonuna kadar harcayacağı fazla eforun parasal karşılığıdır.

• Tedavi ve Geçici Bakım Giderleri: SGK tarafından karşılanmayan özel ilaç, ameliyat, protez, fizik tedavi masrafları ile işçinin iyileşme döneminde ihtiyaç duyduğu bakıcı giderleridir.

• Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: İş kazasının ölümle sonuçlanması halinde, vefat eden işçinin sağlığında maddi destek verdiği yakınlarının (eşi, çocukları, anne-babası) uğradığı destek kaybıdır.

2. Manevi Tazminat Hakkı

TBK’nın 56. maddesi uyarınca; iş kazası neticesinde işçinin (veya ölüm halinde yakınlarının) yaşadığı derin acı, üzüntü, elem ve psikolojik sarsıntının bir nebze olsun hafifletilmesi amacıyla hakim tarafından takdir edilen nakdi bir tazminattır. Manevi tazminat miktarı belirlenirken tarafların ekonomik durumu, kusur oranları, maluliyetin büyüklüğü ve paranın satın alma gücü dikkate alınır.

İş Kazası Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

İş kazası maddi tazminat miktarı, mahkemeler tarafından görevlendirilen Aktüerya Bilirkişileri tarafından teknik formüllerle hesaplanır. Hesaplama yöntemi temelde iki döneme ayrılarak incelenir:

A) İşlemiş (Bilinen) Dönem Hesabı

Kaza tarihi ile bilirkişi raporunun düzenlendiği tarih arasında geçen süredir. Bu dönemde işçinin kaza öncesi son 12 aylık SGK kayıtlarındaki brüt kazançları, primleri, ikramiyeleri ve gerçekleşen asgari ücret artışları tam olarak bilindiği için somut veriler üzerinden hesaplama yapılır.

B) İşleyecek (Bilinmeyen / Gelecek) Dönem Hesabı

Rapor tarihinden itibaren işçinin bakiye ömrünün sonuna kadar geçecek tahmini süredir. Bu hesaplamada işçinin yaşayacağı muhtemel ömür süresi saptanırken Yargıtay’ın güncel kararları doğrultusunda TRH-2010 Yaşam Tablosu (bazı durumlarda PMF-1931) ve Progresif Rant Formülü esas alınır.

İş Kazası Tazminat Hesaplama Formülleri ve Örneği

Tazminat tutarının belirlenmesinde kullanılan iki temel matematiksel yasal formül bulunmaktadır:

1. Geçici İş Göremezlik Ödeneği Formülü (SGK Tarafından Ödenen)

İşçinin yatarak veya ayakta tedavi görmesine göre brüt kazancı üzerinden günlük ödenek hesaplanır:

2. Sürekli İş Göremezlik (Kalıcı Sakatlık) Tazminatı Formülü

İşverenden talep edilecek net tazminat tutarı hesaplanırken işçinin kendi kusuru tazminattan indirilir ve SGK’nın bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değeri (İPSD) mahsup edilir:

Örnek Hesaplama Senaryosu:

• İşçinin Aylık Net Geliri: 30.000 TL

• İş Kazası Kusur Dağılımı: İşveren %80 kusurlu, İşçi %20 kusurlu (Müterafık kusur)

• Kalıcı Maluliyet (Sakatlık) Oranı: %25

• Gelecek (İşleyecek) Dönem Süresi: 20 Yıl (Aktüeryal tabloya göre kalan aktif çalışma süresi)

1. Kusur İndirimi Sonrası Aylık Temel Kazanç:

   $$30.000 \text{ TL} \times (1 – 0.20) = 24.000 \text{ TL}$$

2. Aylık İş Gücü Kaybı (Zarar):

   $$24.000 \text{ TL} \times \frac{25}{100} = 6.000 \text{ TL}$$

3. Yıllık İş Gücü Kaybı (Zarar):

   $$6.000 \text{ TL} \times 12 \text{ Ay} = 72.000 \text{ TL}$$

4. 20 Yıllık Toplam Maddi Zarar:

   $$72.000 \text{ TL} \times 20 \text{ Yıl} = 1.440.000 \text{ TL}$$

Not: Bu ham tutardan, SGK tarafından işçiye bağlanan sürekli iş göremezlik geliri (varsa) rücu edilebilir kısmı oranında mahsup edilerek mahkemenin hükmedeceği nihai maddi tazminat miktarı belirlenir.

İş Kazası Tazminat Davalarında Müteselsil Sorumluluk

İş yürüten asıl işverenler, işin bir kısmını devrettikleri alt işverenlerin (taşeronların) meydana getirdiği iş kazalarından yasal olarak müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Örneğin; büyük bir holding veya ana yüklenici inşaat firması, yapının elektrik işlerini alt taşerona devretmiş; alt taşeron da iskele işçisini başka bir alt taşeron firmadan temin etmiş olsun. Bu zincirleme yapıda işçinin iş kazası geçirmesi halinde, işçi veya yasal mirasçıları hak ettikleri tazminatın tamamını asıl işveren dahil tüm taşeron şirketlere ortaklaşa açacağı tek bir dava ile talep edebilir. Böylece işçinin tazminatı tahsil edememe riski hukuken minimize edilir.

2026 Yılı İş Kazası Tazminatı Parametreleri ve Karşılaştırma Tablosu

İş kazası sonucu açılacak davalar, davanın niteliğine ve talep edilen hak sahiplerine göre farklı yasal sürelere ve görevli mahkemelere tabidir:

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

İş kazası manevi tazminat sınırları neye göre belirlenir?

Kanunda manevi tazminat için sabit bir üst sınır veya alt sınır tabiri yoktur. Hakim somut olayın özelliklerine bakar; işverenin iş güvenliği önlemlerini hiçe sayıp saymadığı (kusur ağırlığı), işçinin uzuv kaybının derecesi ve 2026 yılı paranın satın alma gücü (enflasyonist etkiler) doğrultusunda, bir tarafı zenginleştirmeyecek, diğer tarafı da yıkıma uğratmayacak “hakkaniyete uygun” bir miktara hükmeder.

İşveren Mali Sorumluluk Sigortası tazminatı öder mi?

Evet. İşverenin işyerini ve işçilerini korumak amacıyla yaptırdığı isteğe bağlı “İşveren Mali Sorumluluk Sigortası” varsa, mahkemenin hükmettiği maddi ve (poliçede teminat altına alınmışsa) manevi tazminat tutarlarını sigorta şirketi poliçe limitleri dahilinde işçi adına doğrudan öder.

Kayıt dışı (sigortasız) çalışanlar iş kazası tazminatı alabilir mi?

Evet, alabilir. İş kazası geçiren işçinin sigortasız çalıştırılıyor olması onun tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Bu durumda öncelikle ya SGK’ya şikayet kanalıyla ya da İş Mahkemesinde açılacak bir Hizmet Tespit Davası ile çalışma ilişkisi resmiyete dökülür. Kazanın iş kazası olduğu tespit edildikten sonra normal sigortalı işçiler gibi tüm maddi ve manevi tazminat hakları geriye dönük olarak tahsil edilir.

İş kazası bildirimi kaç gün içinde yapılmalıdır?

İşveren, meydana gelen iş kazasını o yerdeki kolluk kuvvetlerine (polis/jandarma) derhal, Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) ise kazadan sonraki en geç 3 iş günü içinde elektronik ortamda bildirmekle yükümlüdür. İşverenin bildirmemesi halinde işçi de bu bildirimi doğrudan SGK’ya bizzat yapabilir.